Việc xây dựng mô hình cơ cấu tổ chức là việc làm quan trọng để triển khai các hoạt động quản trị, vận hành của một tổ chức. Theo McKinsey (Công ty tư vấn danh giá bậc nhất trên thế giới) một doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải chú trọng củng cố 7 nhân tố nội tại (Chiến lược, cơ cấu tổ chức, hệ thống, phong cách, đội ngũ nhân viên, kỹ năng và văn hóa doanh nghiệp). EuP Group đã ban hành mô hình cơ cấu tổ chức từ 20/05/2024 tuy nhiên quá trình áp dụng còn một số khía cạnh chưa được thông suốt. Trong khuôn khổ bài viết, tôi xin làm rõ một số nội dung để CBCNV hiểu hơn về mô hình hoạt động của mô hình Tập đoàn nói chung và EuP Group nói riêng.
Tìm hiểu về mô hình Tập đoàn trên thế giới và tại Việt Nam
Trên thế giới: Mô hình Tập đoàn tồn tại từ cuối thế kỷ 19, tại các nước Tây Âu và Bắc Mỹ thường được biết đến với tên gọi Consortium, Conglomerate, Cartel, Trust, Alliance, Syndicate hay Group. Các tập đoàn kinh tế lớn của thế giới thường là các công ty xuyên quốc gia kinh doanh đa ngành nghề, có nhà máy, cửa hàng, chi nhánh, văn phòng đại diện ở nhiều nước, tiềm lực kinh tế mạnh. Tại Hoa Kỳ có hai hình thức liên kết tập đoàn kinh tế cơ bản: Tập đoàn hợp tác hình thành trên sự thỏa thuận của các công ty độc lập, không có công ty nào giữ quyền chi phối toàn bộ hoạt động của tập đoàn; tập đoàn theo thứ bậc, trong đó có một công ty giữ quyền chi phối tập đoàn.
Tại Việt Nam: Mô hình Tập đoàn ban đầu được áp dụng trong các Tổng Công ty Nhà nước, đến năm 2005 đã được đưa vào luật hóa, và từ đây các tập đoàn kinh tế tư nhân cũng bắt đầu phát triển, tiêu biểu như Vin Group, FPT, Massan, Hòa Phát….
Hiện nay Luật doanh nghiệp 2020 định nghĩa “Tập đoàn kinh tế, tổng công ty thuộc các thành phần kinh tế là nhóm các Công ty có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc liên kết khác”. Mô hình này có công ty mẹ, Công ty con và các Công ty thành viên khác. Công ty mẹ, công ty con và mỗi công ty thành viên trong tập đoàn kinh tế, có quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp độc lập theo quy định của pháp luật (điều 194).
Tùy thuộc vào loại hình pháp lý của Công ty con, Công ty mẹ thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình với tư cách là thành viên, chủ sở hữu hoặc cổ đông trong quan hệ với Công ty con (điều 196). Công ty con là các Công ty mà Công ty mẹ làm chủ sở hữu hoặc tham gia góp vốn trên 50% tại Công ty đó. Công ty thành viên là các Công ty mà Công ty mẹ tham gia góp vốn từ 50% trở xuống hoặc Công ty mẹ không tham gia góp vốn nhưng giữa các Công ty có mối quan hệ liên kết và Công ty đó tự nguyện gia nhập Tập đoàn.
Góc nhìn về mặt thương hiệu: Mô hình Tập đoàn có ưu điểm là mang lại sức mạnh chung cho hệ thống, củng cố niềm tin cho đối tác, khách hàng. Tuy nhiên nhược điểm là nếu một Công ty con/Công ty thành viên làm không tốt cũng ít nhiều gây ảnh hưởng đến thương hiệu chung.
Góc nhìn về mặt pháp lý: Tập đoàn không có tư cách pháp nhân, không phải đăng ký thành lập. Công ty mẹ, công ty con và mỗi công ty thành viên trong tập đoàn kinh tế, tổng công ty có quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp độc lập theo quy định của pháp luật.
Góc nhìn về quản trị nội bộ: Công ty mẹ sẽ quản trị tập trung đối với các lĩnh vực trọng yếu nhằm tối ưu hiệu quả, tối ưu chi phí; ngoài các lĩnh vực quản trị tập trung sẽ quản trị phân tán để tạo sự chủ động, kịp thời cho các Công ty con, Công ty thành viên.
Mô hình EuP Group
Trong chiều dài lịch sử, hệ thống của chúng ta đã manh nha hoạt động theo mô hình Tập đoàn nhưng chưa được văn bản hóa một cách rõ ràng mà đa phần do sự chỉ đạo của Ban Lãnh đạo. Nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và tối ưu hóa nguồn lực của hệ thống, năm 2024 chúng ta đã văn bản hóa việc xác lập mô hình cơ cấu tổ chức EuP Group.
EuP Group “là nhóm các Công ty có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc liên kết khác; trong đó có Công ty mẹ là Công ty Cổ phần Nhựa Châu Âu và các Công ty con, Công ty thành viên” hoạt động theo mô hình tập đoàn, tuy nhiên do các Sếp không muốn khoa trương nên chúng ta không dùng từ Tập đoàn mà thống nhất gọi là “EuP Group” cho giản dị.
Toàn bộ Công ty con, Công ty thành viên thống nhất đặt dưới sự quản trị - điều hành chung của của Công ty Cổ phần Nhựa Châu Âu với tư cách là Công ty mẹ của EuP Group. Công ty mẹ sẽ thực hiện công tác quản trị, điều hành chung đối với các Công ty con, Công ty thành viên thông qua Hội đồng quản trị, Ban Tổng Giám đốc Công ty (theo lĩnh vực phân công) và sử dụng các Ban/Trung tâm chức năng để thực hiện công việc tập trung hoặc quản lý về mặt chuyên môn nghiệp vụ theo ngành dọc.
Các Công ty con, Công ty thành viên tuân thủ các Quy chế quản trị nội bộ EuP Group; hệ thống văn bản quản trị chung do Công ty mẹ ban hành (Nội quy, quy chế, quy trình, quy định…); sử dụng chung các nguồn lực của EuP Group nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động SXKD; định kỳ báo cáo kết quả hoạt động với Công ty mẹ.
Về mặt pháp lý: Công ty mẹ, Công ty con, Công thành viên trong EuP Group có quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp độc lập theo quy định của pháp luật.
Tại EuP Group các lĩnh vực được xác định là trọng yếu do Công ty mẹ quản trị tập trung đó là: quản trị chiến lược, đầu tư, kế hoạch hoạt động SXKD, tài chính, kế toán, nhân sự, hành chính, pháp chế, truyền thông & marketing, kiểm soát nội bộ, công nghệ thông tin, quản lý chất lượng, R&D, Kỹ thuật sản xuất, quản lý thiết bị, kế hoạch sản xuất, mua hàng, logistics. Tuy nhiên mức độ, phạm vi quản trị tập trung đối với từng lĩnh vực có khác nhau và được quy định cụ thể trong Quy chế quản trị nội bộ EuP Group.
Về vai trò của các Ban/Trung tâm chức năng trực thuộc Công ty mẹ: Trước đây khi chưa chính thức văn bản hóa về mô hình cơ cấu tổ chức EuP Group, chúng ta gọi là Phòng/bộ phận chức năng, lúc này chủ yếu hoạt động cho Công ty Cổ phần Nhựa Châu Âu, tính bao phủ về chuyên môn nghiệp vụ đối với các Công ty con, Công ty thành viên chưa nhiều. Việc đổi tên Phòng/Bộ phận thành Ban nhằm mục đích nâng tầm hoạt động của Khối BO (Back office), các Ban sẽ phải nâng cao năng lực, nhiệm vụ nặng hơn để phục vụ hoạt động của hệ thống. Các Ban/Trung tâm chức năng có vai trò:
Tham mưu cho Ban TGĐ trong việc xây dựng các mô hình, cơ chế, chính sách, quy trình, quy định thực hiện tập trung/quản lý chuyên môn theo ngành dọc theo lĩnh vực, phạm vi được phân công.
- Tổ chức triển khai nghiệp vụ/quản lý chuyên môn theo ngành dọc & kiểm tra, giám sát việc thực thi tại các Công ty con, Công ty thành viên theo lĩnh vực, phạm vi được phân công.
- Đưa ra/đề xuất các biện pháp điều chỉnh nhằm đảo bảo tính đúng đắn và hiệu quả trong chuyên môn nghiệp vụ theo lĩnh vực, phạm vi được phân công.
Việc xác lập mô hình quản trị theo mô hình tập đoàn nhằm mang lại sức mạnh chung cho EuP Group góp phần hiện thực hóa tầm nhìn của chúng ta “ Trở thành doanh nghiệp toàn cầu trên nền tảng lấy lĩnh vực nhựa làm trọng tâm, mở rộng đa ngành, phát triển bền vững ”.